KML (Kronik Myeloid Lösemi) Hakkında Sorular

KML (Kronik Myeloid Lösemi) nedir?

Lösemi kan ve kemik iliğini (kemiklerde kan hücrelerinin yapıldığı iç bölüm) tutan bir tür kanserdir. Lösemide iki olay meydana gelir. Önce, bazı kan hücreleri anormalleşir. Daha sonra vücutta bu anormal hücreler çoğalmaya devam eder.

KML bir tür lösemidir. "Kronik" sözcüğü yıllar içinde ilerleyebilecek yavaş etki gösteren bir kanser olduğunu ifade eder. "Miyeloid" sözcüğü ise aşırı miktarda yapılan anormal kan hücrelerinin miyeloid hücre olarak adlandırılan bir akyuvar hücre türü olduğu anlamına gelir. Şu halde, kronik miyeloid lösemi vücutta aşırı miktarda kanserli miyeloid akyuvar yapan ve yavaş etki gösteren bir kanserdir.

KML'nin 3 fazı vardır: kronik faz, akselere faz ve blast krizi fazı. Hastalar bu fazlardan geçerken hastalık ilerler ve daha fazla fiziksel belirtiler ortaya çıkar.

KML'nin nedeni nedir?

Sağlıklı bir insanda vücuttaki sinyaller yeni kan hücreleri yapması komutunu verir. Bu sinyaller kök hücresi adı verilen kan hücrelerinin "ana hücrelerine "larına ulaşır. Bu sinyallerle kök hücresi gerektikçe vücudun ihtiyaç duyduğu sayıda kan hücresi yapmak üzere çalışır ya da çalışmayı keser. KML hastalarında kişinin DNA'sında bir değişiklik meydana gelir; bunun sonucunda sinyal sürekli mevcut kalır. Sinyal hiç kapanmadığı için vücutta giderek daha fazla lösemi hücresi yapılır.

KML nasıl tedavi edilir?

KML ya ilaç tedavisiyle ya da ilaç tedavisiyle kombine kemik iliği transplantıyla (BMT) tedavi edilir.

• Kemik İliği Nakli (Transplantasyonu) (BMT(Bone marrow transplantation))
  Kemik iliği transplantasyonu (BMT), kök hücre transplantı (stem cell transplantation, SCT) olarak da adlandırılır. Bu tip tedavide iki adım mevcuttur. Önce hastaya kemik iliğindeki hücrelerin çoğunu (kanser hücreleri ve sağlıklı hücreler) öldürmek üzere çok yüksek dozda bir ilaç verilir. Ikinci adımda yok edilen kök hücrelerin tümünün yerine yalnız sağlıklı hücreler konur. Yerine konan bu hücreler genellikle başka birinden alınır (buna allojenik transplant adı verilir) ve zaman zaman hastadan alınır (buna da otolog transplant adı verilir). BMT aslında çok az sayıda hastada düşünülebilir.
• Hidroksiüre / Busulfan
  Imatinib'ten önce hastalara başta kan hücresi sayılarını kontrol altına almak için Hidroksiüre / Busulfan verilirdi. Bu iki kemoterapi ilacı tipipk olarak BMT yapılamayan ve IFN-α'ya yanıt vermeyen ya da tolere edemeyen hastalarda kullanılır. Kemoterapi ajanları lösemi hücrelerini yok etmek için kullanılan kimyasal maddelerdir (ilaçlardır). Bu tedavilerin ikisi de KML semptomlarını tedavi eder, ama yaşam süresini uzatmaz. Ancak, genellikle IFN-α tedavisinden daha iyi tolere edilir.

KML'de Imatinib nasıl işe yarar?

Imatinib spesifik olarak Ph+ KML’nin oluş mekanizmasını hedef alan benzersiz bir tedavidir. Daha önce belirtildiği gibi, KML'de sürekli olarak vücuda anormal akyuvar yapması komutunu veren bir sinyal mevcuttur. Imatinib bu sinyali bloke ederek ya da kapatarak iş görür, böylece fazlalık akyuvar yapılmaz.

Bu Ph+ KML'nin hedefine yönelik ilk tedavidir. Diğer tedavi türlerinden çok önemli farkları vardır. KİT hastanın kemik iliğindeki hücrelerin çoğunu (kanser hücreleri ve sağlıklı hücreler) yok eder. Yan etkileri çok şiddetli olabilir. Kemoterapi kan dolaşımına girer ve mümkün olduğu kadar çok hücreyi yok eder—yine kanser hücreleri ve sağlıklı hücreler. Belirli türde kemoterapiler yapılan hastalarda çok sayıda yan etki de görülebilir ve bazen tedavinin kesilmesi gerekir.

Öte yandan, Imatinib lösemi hücrelerini yapan sinyali hedef alır, böylece sağlıklı hücrelerin çoğu sağlam kalır. Imatinib alan hastaların çoğunda yan etkilerle ilgili büyük bir sorun görülmez.

Yan etkiler nelerdir?

Klinik çalışmalarda imatinib tedavisiyle çoğu hastada hafif ya da orta şiddette yan etkiler görülmüştür. Çoğu hastada yan etkiler imatinib tedavisinin kesilmesini gerektirmemiştir. En sık rastlanan yan etkiler sıvı tutulması, ishal, bulantı, yorgunluk, kas krampları, karın ağrısı ve deride döküntüdür. Bazı hastalarda imatinib tedavisi sırasında mide-bağırsak kanalında kanama (mide-bağırsak kanalından kanama KML'den daha çok GİST'te görülür) ya da tümör görülmüştür.

Kanamanın nedeni imatinib değil de tümör olabilirse de, dışkınızda kan görürseniz, karın ağrısı varsa, güçsüz hissederseniz ya da baş dönmesi, solgunluk olursa hemen doktorunuza haber vermeniz gerekir.

En sık rastlanan yan etkilerden bazıları aşağıda belirtilmiştir. Imatinib tedavisi sırasında bunlardan herhangi biri meydana gelirse doktorunuzu arayın.

Aşağıdaki belirtilerden herhangi biri şiddetliyse doktorunuzu hemen arayın.

• Vücutta sıvı tutulması
• İshal
• Bulantı ve kusma
• Kas krampları
• Karın ağrısı
• Deride döküntü

Çoğu ilaç gibi, imatinib de alıyor olabileceğiniz başka ilaçlardan etkilenebilir ya da bu ilaçları etkileyebilir. Bu durumda imatinib ya da diğer ilaçların etkinliği azalabilir ya da daha şiddetli yan etkiler meydana gelebilir. Etkileşime yol açabilen bazı ilaçlar reçetesiz satılan ve sık kullanılan ilaçlardır; örneğin, parasetamol (asetaminofen) ya da St. John's wort gibi bitkisel ürünler. Ayrıca, doğum kontrol hapları (oral kontraseptifler), kanı sulandıran ilaçlar (özellikle varfarin) ve antikonvülsanlar da imatinib ile etkileşime girebilir. Bunlara ek olarak, imatinib greyfrut suyuyla alınmamalıdır. Bu yüzden, halen almakta olduğunuz ya da gelecekte almayı planladığınız bütün ilaçları ve ek tedavileri doktorunuzla görüşmeniz büyük önem taşır.

Hamile (Gebe) olmam durumunda nelere dikkat etmeliyim?

Imatinib gebelik sırasında kullanılırsa ya da hasta imatinib alırken gebe kalırsa hastaya fötüs açısından olası tehlike anlatılmalıdır. Gebe kalma potansiyeli olan kadınların tedavi sırasında etkili bir gebelikten korunma yöntemi kullanması teşvik edilmelidir. Lütfen imatinib tedavisine başlamadan önce bu konuları doktorunuzla görüşün.

KML'de doz nedir?

Imatinib hastalar açısından pratik bir tedavidir. Hastanede uygulanması gereken pek çok ilacın tersine imatinib tablet formunda mevcuttur ve günde bir kez ağızdan alınır. Sindirim bozukluğunu önlemek için hastaların imatinib'i yemeklerle birlikte ve büyük bir bardak suyla birlikte alması tavsiye edilir.

Doktorunuz ya da hemşireniz almanız gereken dozu sizinle görüşecektir. Genellikle imatinib dozu KML'nin hangi fazda olduğuna bağlıdır.

Kronik faz KML olan hastalar genellikle günde 400 mg alır.

Akselere ya da blast krizi faz KML olan hastalar normal olarak günde 600 mg alır.

Imatinib 100 mg ve 400 mg'lık tabletler halinde mevcuttur, bu nedenle bazı dozlarda birkaç tablet birden almanız gerekecektir. Kronik faz KML varsa günde 1 tablet almanız gerekecek, ilerlemiş faz KML varsa günde 3 tablet almanız gerekecektir.

Bütün bu uygulamalarınızda doktorunuza danışmalısınız.  

Benim sorumluluklarım neler?

Imatinib ağızdan alınan bir tedavi olduğundan her gün doğru dozu almak sizin en önemli sorumluluğunuz olacaktır.

Yan etkiler meydana gelirse bunu doktorunuzla görüşmeniz gerekir.

Doktorunuz size tedavinizi kesmenizi söylemediyse imatinib almayı sürdürmeniz büyük önem taşır. Tedaviyi kesmeden önce doktorunuza haber verin. Optimal sonuç almak için reçetelenen dozun alınması şarttır. Moraliniz bozuksa doktorunuz, hemşireniz ya da bir arkadaşınız ya da ailenizden birine neler hissettiğinizi anlatın. Tedavi sırasında duygusal destek almak medikal destek almak kadar önem taşır.

Ya başka sorularım olursa? Başka sorularınız varsa ya da daha fazla bilgi isterseniz lütfen doktorunuza danışın.

Ayrıca hasta destek gruplarına erişim sağlamak isteyebilirsiniz; böylece kendi yaşadıklarınızı başkalarıyla paylaşabilirsiniz. Daha fazla bilgi almak için doktorunuzun önerilerini sorun.